Na cukrzycę w Polsce choruje niemal 3,5 mln pacjentów — dekadę wcześniej było ich 2,7 mln. To dane z najnowszego raportu Narodowego Funduszu Zdrowia, opublikowane przy okazji Światowego Dnia Cukrzycy, który przypada 14 listopada.
Data nie jest przypadkowa: to dzień urodzin Fredericka Bantinga, odkrywcy insuliny.
Coraz więcej młodych chorych
W ciągu ostatniej dekady liczba chorych w Polsce wzrosła o blisko 800 tys. Wzrost widać szczególnie wśród najmłodszych — w 2025 roku odnotowano 4,1 tys. nowych zachorowań u osób poniżej 18. roku życia. W skali dekady to wzrost o 15 proc.
Cukrzyca to choroba metaboliczna. Charakteryzuje się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi w wyniku upośledzonego działania lub wydzielania insuliny. Występują cztery typy choroby — najczęstsza jest cukrzyca typu 2, wynikająca między innymi z prowadzonego stylu życia.
Choroba, która latami nie boli
Cukrzyca nie zawsze daje wyraźne objawy — dlatego jej rozpoznanie bywa spóźnione, zwłaszcza w przypadku typu 2. Niezdiagnozowana lub nieleczona uszkadza wzrok, nerki i naczynia krwionośne. Co czwarty cukrzyk ma lub będzie miał problem z owrzodzeniami stóp.
Zagojenie rany nie kończy choroby: odsetek nawrotów owrzodzeń wynosi 40 proc. w ciągu roku i 60 proc. w ciągu trzech lat.
Na co zwrócić uwagę? Typowe objawy to wielomocz, wzmożone pragnienie z suchością ust oraz osłabienie i senność z zaburzeniami koncentracji.
Jakie badania zleca lekarz
- oznaczenie poziomu cukru na czczo,
- doustny test tolerancji glukozy, czyli tak zwaną krzywą cukrową (OGTT),
- oznaczenie hemoglobiny glikowanej.
Warto znać progi. Poniżej 70 mg/dl to hipoglikemia, czyli zbyt niski poziom cukru. 70–99 mg/dl to wynik prawidłowy na czczo. 100–125 mg/dl oznacza nieprawidłowy poziom na czczo, a 126 mg/dl i więcej przy więcej niż jednym pomiarze to cukrzyca.
Dieta i ruch — dwie nogi leczenia
W zapobieganiu i dobrej kontroli choroby kluczowe są dieta i aktywność fizyczna. Podstawowe zasady: posiłki regularnie i o stałych porach, ograniczenie słodyczy i węglowodanów o wysokim indeksie glikemicznym, nieprzekraczanie dziennego zapotrzebowania kalorycznego, dieta bogata w warzywa i nasiona oraz około dwóch litrów płynów dziennie, najlepiej wody niegazowanej.
NFZ przygotował w portalu diety.nfz.gov.pl plan DASH Cukrzyca — dla osób, które chcą wspomóc leczenie, szczególnie cukrzycy typu 2, i zmniejszyć ryzyko powikłań.
Chorzy mają też dostęp do nowoczesnych leków i systemów monitorowania glikemii. W leczeniu liczą się jednak przede wszystkim styl życia, kontrola poziomu cukru i przestrzeganie zaleceń lekarza.
Zdjęcie: Nataliya Vaitkevich / Pexels. Materiał redakcyjny PolskaON.











